ANLAŞMALI BOŞANMAYA İLİŞKİN PRATİK BİLGİLER

Stj. Av. Abdullah TIKIÇ

Anlaşmalı boşanma nedir ?

Anlaşmalı boşanma, boşanma sürecinin psikolojik yıpratıcılığının bir nebze önüne geçilmesi ve sürecin hızlı sonuçlanması açısından düzenlenmiş olmakla beraber bir takım şartlar dahilinde mümkündür. Anlaşmalı boşanma eşlerin en kısa şekilde boşanmalarına olanak sağladığı gibi tarafların özel durumları, boşanma sebepleri, kusurlar mahkeme huzurunda tartışılmaksızın boşanma gerçekleştirilir.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

1-Evlilik birliğinin kurulmasının üzerinden en az 1 yıllık süre geçmesi gerekmektedir. Bazen eşler dini nikah yahut ortak arzularıyla beraber yaşamaya başlasalar da burada süre açısından esas alınması gereken resmi nikah tarihidir.

2-Tarafların evliliğin mali sonuçları ve çocukların durumu hususunda anlaşmış olmaları ve bu anlaşmayı hakimin uygun bulması gerekmektedir. Boşanma neticesinde bir takım hukuki sonuçlar meydana gelir: Çocukların velayeti, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi tazminat, manevi tazminat, yargılama giderleri, velayet kendisine verilmeyen tarafın çocukla kişisel ilişki kurma hakkı. Anlaşmalı boşanmanın sağlanabilmesi için tarafların bu hususlarda mutabakata vararak protokol hazırlamaları gerekmektedir.

3-Tarafların boşanma arzularını hakim önünde bizzat açıklamaları gerekmektedir.

Taraflar dava sürecini avukat ile takip etseler dahi boşanma iradelerini hakim önünde açıklamak mecburiyetindedirler. Hakim tarafların bu açıklamaları sonucu evlilik birliğinin temelden sarsıldığına vicdanen kanaat getirmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Anlaşmalı boşanma davasında göreli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkemenin belirlenmesi açısından tarafların ikametgahının bir önemi yoktur. Taraflar uygun gördükleri bir adliyenin aile mahkemesinde anlaşmalı boşanma davası açabilirler.

Anlaşmalı Boşanma Süreci

Taraflar anlaşmalı boşanma kararı alırlar.

Taraflar evliliğin mali sonuçları ve çocukların durumu hususlarını içeren bir protokol hazırlarlar.
Anlaşmalı boşanmaya ilişkin dava dilekçesi hazırlanır.
Hazırlanan protokol ile birlikler beraber başvurabileceği gibi biri diğerinin davasını kabul etmesi suretiyle mahkemeye başvurabilirler.
Mahkeme harç ve giderleri peşin olarak yatırılıp ivedi duruşma günü istenir.
Hakim huzurunda bizzat boşanma iradelerini açıklarlar.
Hakimin anlaşmayı uygun bulması veya tarafların hakim tarafından yapılacak değişikleri kabul etmeleriyle boşanmaya karar verilir.
Mahkeme gerekçeli kararı yazar ve tebliğ eder.
Kanun yolundan feragat dilekçesi verilir.
Karar kesinleştirmesi yapılır.
Kesinleşen karar ile taraflar nüfus müdürlüğüne başvurarak medeni durumlarını değiştirirler.

Çekişmeli Boşanma Davası Sırasında Anlaşma

Devam eden bir çekişmeli boşanma davası sırasında taraflar anlaşarak bir protokol hazırlayabilir bu şekilde anlaşmalı olarak boşanabilirler.

Anlaşmalı Boşanma Davası Süresi

Anlaşmalı boşanma davası iki tarafın duruşmada bizzat boşanma iradelerini belirtmeleri ve hakimin hazırlanan protokolü uygun bulmasıyla tek celsede sona erebilir. Sürecin tamamlanması ortalama olarak 1 ay ile 3 ay arasında sürer.

Anlaşmalı Boşanma Davasından Sonra Nafaka

Anlaşmalı boşanma davası sırasında kendi için nafaka istemeyen eş karar kesinleştikten sonra kendisi için nafaka talebinde bulunamaz. Ancak çocuklara ilişkin iştirak nafakası için durum farklıdır. TMK 327’ye göre : ‘’Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır.’’ Çocuğun velayetine sahip olmayan taraf da çocuğun giderlerine katılmakla mükelleftir. TMK 328/1.maddesine göre de; “Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder’’. Velayet hakkı kendisinde bulunan eş anlaşmalı boşanma davasında çocuklar için nafaka talep etmemiş olsa dahi ekonomik ve sosyal durumları değiştiği takdirde iştirak nafakası isteminde bulunabilir. Çocuk için hüküm altına alınan nafaka miktarı değişen ekonomik koşullar neticesinde yetersiz kalıyorsa hakim; nafaka artırım talebini çocuğun üstün yararını gözeterek ve ödeyecek tarafın ekonomik durumuyla bağlantılı hakkaniyete göre belirler.

Küçüğün Reşit Olduktan Sonra Nafakası

TMK 328/2 maddesine göre : ‘’ Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.’’ Çocuk reşit olduğu halde eğitimine devam ediyorsa nafaka talebinde bulunabilir.

Anlaşmalı Boşanma Sonrası Velayet Davası

Velayet düzenlemesi yapılırken; göz önünde tutulması gereken temel ilke, çocuğun “üstün yararı” dır. Mahkeme bu hususları değerlendirdikten sonra çocuğun maddi ve manevi gelişimi adına en yararlı olacak şekilde anlaşmalı boşanmadan sonra da velayet hakkının kullanımında değişiklik yapabilir.

Stj. Av. Abdullah TIKIÇ

___________________________________________________________________________________________________________